Tezy na egzamin licencjacki: SPECJALIZACJA MONITORING ŚRODOWISKA I TECHNOLOGIE ŚRODOWISKOWE

Specjalizacja

Monitoring Środowiska i Technologie Środowiskowe

 

Obszar Ekologii Środowisk Wodnych i Lądowych

1. Wpływ małej i dużej zabudowy hydrotechnicznej na siedliska, faunę i florę zasiedlających doliny i koryta dużych nizinnych rzek.

  • Dobrowolski K.A., Lewandowski K. (red.) 1988. Ochrona środowisk wodnych i błotnych w Polsce,  IE PAN,  Dziekanów Leśny.
  • Dombrowski A., Głowacki Z., Jakubowski W. (red.) 2002 Korytarz ekologiczny doliny Bugu. Stan – Zagrożenia- Ochrona. IUCN, Warszawa.
  • Gacka-Grzesikiewiecz E. (red.) 1995. Korytarz ekologiczny doliny Wisły. Stan – Funkcjonowanie – Zagrożenia. IUCN, Warszawa.
  • Jankowski W., Świerkosz K. (red.) 1995. Korytarz ekologiczny doliny Odry. Stan – Funkcjonowanie – Zagrożenia. IUCN, Warszawa.
  • Kot H. i Dombrowski A. (red.) 2001. Strategia ochrony Fauny na Nizinie Mazowieckiej. MTOF, Siedlce.
  • Krogulec J. (red.) 1998. Ptaki łąk i mokradeł Polski. Stan populacji, zagrożenia i perspektywy ochrony. IUCN, Warszawa.

 

2. Wpływ obcych gatunków inwazyjnych zwierząt i roślin na rodzimą florę i faunę obszarów wodnych i błotnych w Polsce.

  • Dajdok Z., Pawlaczyk P. 2009. Inwazyjne gatunki roślin ekosystemów mokradłowych Polski.
  • Głowaciński Z (red) 2008. Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski. Instytut Ochrony Przyrody. www.iop.krakow.pl/gatunkiobce.
  • Pawłowski J. 2008 Środki i kierunki inwazji zwierząt. W: Głowaciński (red.) Gatunki obce inwazyjne w faunie Polski. Zagadnienia problemowe i syntezy.
  • Tałałaj I. 2012. Rośliny chronione i gatunki inwazyjne w dolinie Biebrzy - trwanie i migracja w zmieniających się warunkach środowiska.
  • Tokarska-Guzik B., Dajdok Z., Zając M., Zając A.,Urbisz A., Danielewicz W., Hołdyński C. 2012. Rośliny obcego pochodzenia w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych.
  • Witkowski A., Kotusz J., Przybylski M., Marszał L., Heese T., Amirowicz A., Buraś P., Kukuła K. 2004. Pochodzenie, skład gatunkowy i aktualny stopień zagrożenia ichtiofauny w dorzeczu Wisły i Odry. „Archives of Polish Fisheries” 12 suppl.2: 7–20.
  • Witkowski A. 2008. Introdukcje ryb w Polsce, ich ekologiczne i gospodarcze konsekwencje. W: Z. Głowaciński (red.); Gatunki introdukowane i inwazyjne w faunie Polski. Wyd. Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, Kraków.

 

3. Rozwój rybołówstwa morskiego – wpływ na populacje ryb, ptaków i ssaków.

  • Zaucha J., Matczak M., Przedrzymirska J. (red.) 2009. Przyszłe wykorzystanie polskiej przestrzeni morskiej dla celów gospodarczych i ekologicznych. Instytut Morski, Gdańsk.
  • Schreiber E.A., Burger J. (red.) 2002. Biology of Marine Birds. CRC Press.
  • Croxall J.P., Evans P.G.H., Schreiber R.W. 1984. Status and Conserwation of the World's Seabirds. ICBP Technical Publication No. 2. Cambridge.

 

4. Omów zasady rządzące bioróżnorodnością na wyspach (od czego zależy liczba gatunków na wyspach, teoria biogeografii wysp).

  • Krebs Ch. J., Ekologia, Warszawa: PWN, 2011.
  • Weiner J., Życie i ewolucja biosfery, Warszawa: PWN, 1999.
  • Wilson  E.O., Różnorodność życia (rozdział 11), Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1999.

 

5. Dyspersja jako proces biogeograficzny – przedstaw na przykładach  rodzaje dyspersji.

  • Krebs Ch. J., Ekologia, Warszawa: PWN, 2011.

 

6. Omów wpływ człowieka na zmiany w różnorodności biologicznej (zmiany liczebności gatunków i ich zasięgów, wymieranie gatunków).

  • Krebs Ch. J., Ekologia, Warszawa: PWN, 2011.
  • Wilson  E.O., Różnorodność życia (rozdział 12), Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1999.

 

7. Cechy charakterystyczne  głębokich jezior strefy umiarkowanej.

  • Weiner J., Życie i ewolucja biosfery, Warszawa: PWN 2005

 

Obszar Ekologii i Ochrony Gleb

1. Czy zawsze duża różnorodność gatunkowa biocenozy wiąże się z jej stabilnością? Podać przykłady.

  • Krebs Ch.J., Ekologia, Warszawa: PWN 1996.
  • Weiner J., Życie i ewolucja biosfery, Warszawa: PWN 2005.

 

2. Na czym polegają zjawiska określane jako "efekt założyciela" i " efekt szyjki od butelki". Podać przykłady  i omówić podobieństwa i różnice.

  • Futuyma D.J., Ewolucja, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego2008.
  • Gerc J., Tarnowska E., Genetyka populacji na przestrzeni wieku,„Wszechświat” 115(2014): 7–9.
  • Jakubowska A., Losak K., Osiejul T.S., Nietypowo śpiewające ortolany Emberiza hortulana w Wielkopolsce, „Ornis Polonica” 56(2015): 328–338.
  • Litkowiec M., Lewandowski A., Polodowcowa historia jodły pospolitej (Abies alba Mill.) w Polsce jako efekt migracji z różnych ostoi plejstoceńskich – dotychczasowy stan wiedzy, „Sylwan” 159 (2015): 109−116.
  • Pilot M., Mechanizmy prowadzące do zróżnicowania genetycznego między populacjami w obrębie gatunku, „Kosmos” 58(2009): 475–484.

 

3. Omówić na przykładach antagonistyczne i nieantagonistyczne zależności między organizmami.

  • Krebs Ch.J., Ekologia, Warszawa: PWN 1996.
  • Weiner J., Życie i ewolucja biosfery, Warszawa: PWN 2005.

 

4. Podać i omówić przykład zachowań altruistycznych.

  • Krebs J.R., Davies N.B., Wprowadzenie do ekologii behawioralnej, Warszawa: PWN, 2001.

 

5. Co to jest biom? Scharakteryzuj florę i faunę wybranego biomu.

  • Weiner J., Życie i ewolucja biosfery. PWN, Warszawa, 1999

 

6. Definicja i cel bioindykacji, naukowe podstawy bioindykacji, podstawowe właściwości bioindykatorów i ich klasyfikacja, zalety i wady metod bioindykacyjnych.

  • Zimny H. Ekologiczna ocena stanu środowiska: bioindykacja i biomonitoring. ARW Grzegorczyk, Warszawa, 2006.
  • Dynowska M., Ciecierska H., (red.) Biologiczne metody oceny stanu środowiska, Tom I, Ekosystemy lądowe Podręcznik metodyczny, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 2013.
  • Ciecierska H., Dynowska M. (red.) Biologiczne metody oceny stanu środowiska, Tom II, Ekosystemy wodne Podręcznik metodyczny, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 2013.

 

7. Zastosowanie wskaźników biologicznych w ocenie zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego oraz stanu wód śródlądowych i środowiska glebowego (przykłady).

  • Traczewska T.M., Biologiczne metody oceny skażeń środowiska, Wrocław, 2011.
  • Fałtynowicz W., Wykorzystanie porostów do oceny zanieczyszczeń powietrza. Centrum Edukacji Ekologicznej Wsi, Krosno, 1997.
  • Jankowski W. Zastosowanie bioindykacji w praktyce monitoringu środowiska na przykładzie północno - wschodniej Polski, Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa,  1994.
  • Krawczyk J., Letachowicz B., Klink A., Krawczyk A., Wykorzystanie wybranych gatunkow roślin i porostów do oceny zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 501, 227-234, 2004.
  • Chudzicka E., Skibińska E., Monitoring and role of terrestrial invertebrates in bioindicatory evaluation of environment condition and changes. Memorabilia Zool. 51: 3-12, 1998.

 

8. Na przykładzie omów rolę bakterii w obiegu pierwiastków w przyrodzie.

  • Błaszczyk M.K. 2014. Mikrobiologia środowisk. PWN, Warszawa.
  • Nicklin J., Graeme-Cook K., Kilington R. - 2004 - Mikrobiologia . Krótkie wykłady. Wydawnictwo Naukowe PWN. (lub nowsze wydania).
  • Schlegel H. – Mikrobiologia ogólna. Wydawnictwo PWN (2003).

 

9. Jakie znaczenie ma tworzenie czerwonych ksiąg roślin i zwierząt?

  • Głowaciński Z. (red.), Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce, Oficyna Wydawnicza TEXT Kraków,  2002.
  • Zarzycki K., Mirek Z. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków, Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2006.

 

10. Omów na przykładach znaczenie gatunków osłonowych/parasolowych.

  • Zawadzka D., Zawadzki J., Ptaki jako gatunki wskaźnikowe różnorodności biologicznej i stopnia naturalności lasów, Studia i materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo Leśnej R. 8 Zeszyt 4 (14), 2016: 249-262
  • Czachorowski S., Buczyński P., Walczak U., Pakulnicka J., Gatunki osłonowe (parasolowe) w ochronie owadów, Przegląd przyrodniczy XI, 2-3,2000: 139-148

 

Obszar Ekologii Człowieka

1. Metody oceny wpływu środowiska na organizm człowieka (np. wyznaczniki stresu środowiskowego: Linie Harrisa, hipoplazja szkliwa, cribra orbitalia).

  • Piontek J., Stres w  populacjach pradziejowych: założenia, metody i wstępne wyniki badań, w: Biologia populacji ludzkich współczesnych i pradziejowych, Rożnowski F. (red.), Słupsk, 2012:321–345.
  • Tomczyk J. Odontologiczne wyznaczniki stresu środowiskowego, Warszawa, Wyd. UKSW, 2012:48–86.
  • Łubocka Z., Wyznaczniki stresów a środowisko życia wczesnośredniowiecznej populacji z Ostrowa Lednickiego. Wrocław: Monografie Zakładu Antropologii PAN, 2003.
  • Nowak O. Wpływ warunków życia na kształtowanie się cech morfologicznych kości długich szkieletu ludzkiego w populacjach historycznych. Poznań: UAM, 1999.

 

2. Etapy rozwoju człowieka.

  • Wolański N., Rozwój biologiczny człowieka. Warszawa: PWN, 2005:427–509.
  • Malinowski A., Wstęp do antropologii i ekologii człowieka. Łódź: Wyd. UŁ, 1999:287–316.

 

Obszar Modelowania i Waloryzacji Środowiska

1. Omów przyczyny powstawania i znaczenie prądów oceanicznych.

  • Szymborski S., Szymborski K. 1981. Wszechocean. Wiedza Powszechna, Warszawa.

 

2. Omów logistyczny model wzrostu populacji.

  • Uchmański J. 1992. Klasyczna ekologia teoretyczna, PWN, Warszawa.
Polski

Instytut